<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE root>
<article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" article-type="review-article" dtd-version="1.2" xml:lang="en"><front><journal-meta><journal-id journal-id-type="publisher-id">Acta Naturae</journal-id><journal-title-group><journal-title xml:lang="en">Acta Naturae</journal-title><trans-title-group xml:lang="ru"><trans-title>Acta Naturae</trans-title></trans-title-group></journal-title-group><issn publication-format="print">2075-8251</issn><publisher><publisher-name xml:lang="en">Acta Naturae Ltd</publisher-name></publisher></journal-meta><article-meta><article-id pub-id-type="publisher-id">25454</article-id><article-id pub-id-type="doi">10.32607/actanaturae.25454</article-id><article-categories><subj-group subj-group-type="toc-heading" xml:lang="en"><subject>Reviews</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="toc-heading" xml:lang="ru"><subject>Обзоры</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="article-type"><subject>Review Article</subject></subj-group></article-categories><title-group><article-title xml:lang="en">The Potential and Application of iPSCs in Gene and Cell Therapy for Retinopathies and Optic Neuropathies</article-title><trans-title-group xml:lang="ru"><trans-title>Потенциал и использование индуцированных плюрипотентных стволовых клеток в генной и клеточной терапии ретинопатий и оптических нейропатий</trans-title></trans-title-group></title-group><contrib-group><contrib contrib-type="author"><name-alternatives><name xml:lang="en"><surname>Lapshin</surname><given-names>E. V.</given-names></name><name xml:lang="ru"><surname>Лапшин</surname><given-names>Е. В.</given-names></name></name-alternatives><address><country country="RU">Russian Federation</country></address><email>evgeniy_lapshins@list.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff1"/></contrib><contrib contrib-type="author"><name-alternatives><name xml:lang="en"><surname>Gershovich</surname><given-names>J. G.</given-names></name><name xml:lang="ru"><surname>Гершович</surname><given-names>Ю. Г.</given-names></name></name-alternatives><address><country country="RU">Russian Federation</country></address><email>jg.gershovich@gmail.com</email><xref ref-type="aff" rid="aff1"/></contrib><contrib contrib-type="author"><name-alternatives><name xml:lang="en"><surname>Karabelsky</surname><given-names>A. V.</given-names></name><name xml:lang="ru"><surname>Карабельский</surname><given-names>А. В.</given-names></name></name-alternatives><address><country country="RU">Russian Federation</country></address><email>karabelskiy.av@talantiuspeh.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff1"/></contrib></contrib-group><aff-alternatives id="aff1"><aff><institution xml:lang="en">Science Center for Translational Medicine, Sirius University of Science and Technology</institution></aff><aff><institution xml:lang="ru">Научный центр трансляционной медицины, Научно-технологический университет «Сириус»</institution></aff></aff-alternatives><pub-date date-type="pub" iso-8601-date="2023-12-18" publication-format="electronic"><day>18</day><month>12</month><year>2023</year></pub-date><volume>15</volume><issue>4</issue><issue-title xml:lang="en"/><issue-title xml:lang="ru"/><fpage>56</fpage><lpage>64</lpage><history><date date-type="received" iso-8601-date="2023-09-08"><day>08</day><month>09</month><year>2023</year></date><date date-type="accepted" iso-8601-date="2023-10-05"><day>05</day><month>10</month><year>2023</year></date></history><permissions><copyright-statement xml:lang="en">Copyright ©; 2024, Lapshin E., Gershovich J., Karabelsky A.</copyright-statement><copyright-statement xml:lang="ru">Copyright ©; 2024, Лапшин Е.В., Гершович Ю.Г., Карабельский А.В.</copyright-statement><copyright-year>2024</copyright-year><copyright-holder xml:lang="en">Lapshin E., Gershovich J., Karabelsky A.</copyright-holder><copyright-holder xml:lang="ru">Лапшин Е.В., Гершович Ю.Г., Карабельский А.В.</copyright-holder><ali:free_to_read xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/"/><license><ali:license_ref xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/">https://creativecommons.org/licenses/by/4.0</ali:license_ref></license></permissions><self-uri xlink:href="https://actanaturae.ru/2075-8251/article/view/25454">https://actanaturae.ru/2075-8251/article/view/25454</self-uri><abstract xml:lang="en"><p>This review focuses on <italic>in vitro</italic> modeling of diseases and the development of therapeutic strategies using iPSCs for the two most common types of optical pathologies: hereditary neuropathies and retinopathies. Degeneration of retinal ganglion cells and the subsequent optic nerve atrophy leads to various types of neuropathies. Damage to photoreceptor cells or retinal pigment epithelium cells causes various retinopathies. Human iPSCs can be used as a model for studying the pathological foundations of diseases and for developing therapies to restore visual function. In recent years, significant progress has also been made in creating ganglionic and retinal organoids from iPSCs. Different research groups have published data pertaining to the potential of using iPSCs for the modeling of optic neuropathies such as glaucoma, Leber hereditary optic neuropathy, etc., including in the development of therapeutic approaches using gene editing tools.</p></abstract><trans-abstract xml:lang="ru"><p>В представленном обзоре на примере двух наиболее распространенных типов патологии зрительной системы – наследственной оптической нейропатии и ретинопатии – рассмотрены <italic>in vitro </italic>моделирование этих заболеваний с использованием индуцированных плюрипотентных стволовых клеток (ИПСК), а также подходы к разработке терапевтических стратегий. При нейропатиях наблюдаются дегенерация ганглиозных клеток сетчатки и атрофия зрительного нерва, а при ретинопатиях поражаются фоторецепторы или клетки пигментного эпителия сетчатки. ИПСК человека могут служить моделью для изучения патологических основ этих заболеваний и механизмов восстановления зрительных функций. В последние годы достигнут значительный прогресс в создании ганглиозных и ретинальных органоидов из ИПСК, опубликованы данные о потенциале ИПСК для моделирования оптических нейропатий, таких, как глаукома, нейропатия Лебера и др., в том числе и при разработке терапевтических подходов с использованием инструментов генетического редактирования.</p></trans-abstract><kwd-group xml:lang="en"><kwd>induced pluripotent cells</kwd><kwd>retinopathies</kwd><kwd>optical neuropathies</kwd><kwd>retinal ganglion cells</kwd><kwd>organoids</kwd><kwd>gene therapy</kwd><kwd>cell therapy</kwd></kwd-group><kwd-group xml:lang="ru"><kwd>индуцированные плюрипотентные стволовые клетки</kwd><kwd>ретинопатии</kwd><kwd>оптические нейропатии</kwd><kwd>ганглиозные клетки сетчатки</kwd><kwd>органоиды</kwd><kwd>генная терапия</kwd><kwd>клеточная терапия</kwd></kwd-group><funding-group><award-group><funding-source><institution-wrap><institution xml:lang="ru">Министерство науки и высшего образования Российской Федерации</institution></institution-wrap><institution-wrap><institution xml:lang="en">Ministry of Science and Higher Education of the Russian Federation</institution></institution-wrap></funding-source><award-id>Соглашение №075-10-2021-093; Проект GTH-RND-2112</award-id></award-group></funding-group></article-meta></front><body></body><back><ref-list><ref id="B1"><label>1.</label><mixed-citation>Takahashi K., Tanabe K., Ohnuki M., Narita M., Ichisaka T., Tomoda K., Yamanaka S. // Cell. 2007. V. 131. № 5. P. 861–872.</mixed-citation></ref><ref id="B2"><label>2.</label><mixed-citation>Piao Y., Hung S.S., Lim S.Y., Wong R.C., Ko M.S. // Stem Cells Transl. Med. 2014. V. 3. № 7. P. 787–791.</mixed-citation></ref><ref id="B3"><label>3.</label><mixed-citation>Hung S.S., Pebay A., Wong R.C. // J. Vis. Exp. 2015. V. 102. Р. e53174.</mixed-citation></ref><ref id="B4"><label>4.</label><mixed-citation>Evans M.J., Kaufman M.H. // Nature. 1981. V. 292. № 5819. P. 154–156.</mixed-citation></ref><ref id="B5"><label>5.</label><mixed-citation>Martin G.R. // Proc. Natl. Acad. Sci. USA. 1981. V. 78. № 12. P. 7634–7638.</mixed-citation></ref><ref id="B6"><label>6.</label><mixed-citation>Thomson J.A., Itskovitz-Eldor J., Shapiro S.S., Waknitz M.A., Swiergiel J.J., Marshall V.S., Jones J.M. // Science. 1998. V. 282. № 5391. P. 1145–1147.</mixed-citation></ref><ref id="B7"><label>7.</label><mixed-citation>Giacca M., Zacchigna S. // J. Control. Release. 2012. V. 161. № 2. P. 377–388.</mixed-citation></ref><ref id="B8"><label>8.</label><mixed-citation>Junquera E., Aicart E. // Curr. Top. Med. Chem. 2014. V. 14. № 5. P. 649–663.</mixed-citation></ref><ref id="B9"><label>9.</label><mixed-citation>Eggermann K., Gess B., Häusler M., Weis J., Hahn A., Kurth I. // Dtsch. Arztebl. Int. 2018. V. 115. № 6. P. 91–97.</mixed-citation></ref><ref id="B10"><label>10.</label><mixed-citation>Paolini Sguazzi G., Muto V., Tartaglia M., Bertini E., Compagnucci C. // Int. J. Mol. Sci. 2021. V. 22. № 24. P. 13674.</mixed-citation></ref><ref id="B11"><label>11.</label><mixed-citation>Ghaffarieh A., Levin L.A. // Int. Rev. Neurobiol. 2012. V. 105. P. 1–17.</mixed-citation></ref><ref id="B12"><label>12.</label><mixed-citation>Moore D.L., Goldberg J.L. // J. Neuroophthalmol. 2010. V. 30. № 4. P. 347–360.</mixed-citation></ref><ref id="B13"><label>13.</label><mixed-citation>Yu D.Y., Cringle S.J., Balaratnasingam C., Morgan W.H., Yu P.K., Su E.N. // Progr. Retinal Eye Res. 2013. V. 36. P. 217–246.</mixed-citation></ref><ref id="B14"><label>14.</label><mixed-citation>Cook C., Foster P. // Can. J. Ophthalmol. 2012. V. 47. № 3. P. 223–226.</mixed-citation></ref><ref id="B15"><label>15.</label><mixed-citation>Quigley H.A., Broman A.T. // Br. J. Ophthalmol. 2006. V. 90. № 3. P. 262–267.</mixed-citation></ref><ref id="B16"><label>16.</label><mixed-citation>Tham Y.C., Li X., Wong T.Y., Quigley H.A., Aung T., Cheng C.Y. // Ophthalmology. 2014. V. 121. № 11. P. 2081–2090.</mixed-citation></ref><ref id="B17"><label>17.</label><mixed-citation>Garcia-Valenzuela E., Gorczyca W., Darzynkiewicz Z., Sharma S.C. // J. Neurobiol. 1994. V. 25. № 4. P. 431–438.</mixed-citation></ref><ref id="B18"><label>18.</label><mixed-citation>Kerrigan L.A., Zack D.J., Quigley H.A., Smith S.D., Pease M.E. // Arch. Ophthalmol. 1997. V. 115. № 8. P. 1031–1035.</mixed-citation></ref><ref id="B19"><label>19.</label><mixed-citation>Quigley H.A., Addicks E.M., Green W.R., Maumenee A.E. // Arch. Ophthalmol. 1981. V. 99. № 4. P. 635–649.</mixed-citation></ref><ref id="B20"><label>20.</label><mixed-citation>Wong R.C.B., Lim S.Y., Hung S.S.C., Jackson S., Khan S., van Bergen N.J., De Smit E., Liang H.H., Kearns L.S., Clarke L., et al // AGING-US. 2017. V. 9. № 4. P. 1341–1350.</mixed-citation></ref><ref id="B21"><label>21.</label><mixed-citation>Sladen P.E., Perdigão P.R.L., Salsbury G., Novoselova T., van der Spuy J., Chapple J.P., Yu-Wai-Man P., Cheetham M.E. // Mol. Ther. Nucl. Acids. 2021. V. 26. P. 432–443.</mixed-citation></ref><ref id="B22"><label>22.</label><mixed-citation>Hambright D., Park K.Y., Brooks M., McKay R., Swaroop A., Nasonkin I.O. // Mol. Vis. 2012. V. 18. P. 920–936.</mixed-citation></ref><ref id="B23"><label>23.</label><mixed-citation>Satarian L., Javan M., Kiani S., Hajikaram M., Mirnajafi-Zadeh J., Baharvand H. // PLoS One. 2013. V. 8. № 8. P. e71855.</mixed-citation></ref><ref id="B24"><label>24.</label><mixed-citation>Abu-Hassan D.W., Li X., Ryan E.I., Acott T.S., Kelley M.J. // Stem Cells. 2015. V. 33. № 3. P. 751–761.</mixed-citation></ref><ref id="B25"><label>25.</label><mixed-citation>Schwartz S.D., Hubschman J.P., Heilwell G., Franco-Cardenas V., Pan C.K., Ostrick R.M., Mickunas E., Gay R., Klimanskaya I., Lanza R. // Lancet. 2012. V. 379. № 9817. P. 713–720.</mixed-citation></ref><ref id="B26"><label>26.</label><mixed-citation>Schwartz S.D., Regillo C.D., Lam B.L., Eliott D., Rosenfeld P.J., Gregori N.Z., Hubschman J.P., Davis J.L., Heilwell G., Spirn M., et al. // Lancet. 2015. V. 385. № 9967. P. 509–516.</mixed-citation></ref><ref id="B27"><label>27.</label><mixed-citation>Hereditary retinal dystrophy. URL: https://www.barraquer.com/en/pathology/hereditary-retinal-dystrophy.</mixed-citation></ref><ref id="B28"><label>28.</label><mixed-citation>Leber congenital amaurosis. URL: https://medlineplus.gov/genetics/condition/leber-congenital-amaurosis.</mixed-citation></ref><ref id="B29"><label>29.</label><mixed-citation>Burnight E.R., Giacalone J.C., Cooke J.A., Thompson J.R., Bohrer L.R., Chirco K.R., Drack A.V., Fingert J.H., Worthington K.S., Wiley L.A., et al. // Mol. Ther. 2017. V. 25. № 9. P. 1999–2013.</mixed-citation></ref><ref id="B30"><label>30.</label><mixed-citation>Dulla K., Aguila M., Lane A., Jovanovic K., Parfitt D.A., Schulkens I., Chan H.L., Schmidt I., Beumer W., Vorthoren L., et al. // Mol. Ther. Nucl. Acids. 2018. V. 12. P. 730–740.</mixed-citation></ref><ref id="B31"><label>31.</label><mixed-citation>Leung A., Sacristan-Reviriego A., Perdigão P.R.L., Sai H., Georgiou M., Kalitzeos A., Carr A.F., Coffey P.J., Michaelides M., Bainbridge J., et al. // Stem Cell Repts. 2022. V. 17. № 10. P. 2187–2202.</mixed-citation></ref><ref id="B32"><label>32.</label><mixed-citation>Chirco K.R., Chew S., Moore A.T., Duncan J.L., Lamba D.A. // Stem Cell Repts. 2021. V. 16. № 11. P. 2690–2702.</mixed-citation></ref><ref id="B33"><label>33.</label><mixed-citation>Rezaie T., Child A., Hitchings R., Brice G., Miller L., Coca-Prados M., Héon E., Krupin T., Ritch R., Kreutzer D., et al. // Science. 2002. V. 295. № 5557. P. 1077–1079.</mixed-citation></ref><ref id="B34"><label>34.</label><mixed-citation>Yoshida T., Ozawa Y., Suzuki K., Yuki K., Ohyama M., Akamatsu W., Matsuzaki Y., Shimmura S., Mitani K., Tsubota K., et al. // Mol. Brain. 2014. V. 7. P. 45.</mixed-citation></ref><ref id="B35"><label>35.</label><mixed-citation>Bassuk A.G., Zheng A., Li Y., Tsang S.H., Mahajan V.B. // Sci. Rep. 2016. V. 6. P. 19969.</mixed-citation></ref><ref id="B36"><label>36.</label><mixed-citation>Deng W.L., Gao M.L., Lei X.L., Lv J.N., Zhao H., He K.W., Xia X.X., Li L.Y., Chen Y.C., Li Y.P., et al. // Stem Cell Repts. 2018. V. 10. № 4. P. 1267–1281.</mixed-citation></ref><ref id="B37"><label>37.</label><mixed-citation>Huang K.C., Wang M.L., Chen S.J., Kuo J.C., Wang W.J., Nhi Nguyen P.N., Wahlin K.J., Lu J.F., Tran A.A., Shi M., et al. // Stem Cell Repts. 2019. V. 13. № 5. P. 906–923.</mixed-citation></ref><ref id="B38"><label>38.</label><mixed-citation>Foltz L.P., Howden S.E., Thomson J.A., Clegg D.O. // Int. J. Mol. Sci. 2018. V. 19. № 12. P. 4127.</mixed-citation></ref><ref id="B39"><label>39.</label><mixed-citation>Buskin A., Zhu L., Chichagova V., Basu B., Mozaffari-Jovin S., Dolan D., Droop A., Collin J., Bronstein R., Mehrotra S., et al. // Nat. Commun. 2018. V. 9. № 1. P. 4234.</mixed-citation></ref><ref id="B40"><label>40.</label><mixed-citation>Artero-Castro A., Long K., Bassett A., Machuca C., León M., Ávila-Fernandez A., Cortón M., Vidal-Puig T., Ayuso C., Lukovic D., et al. // Stem Cell Res. 2019. V. 34. P. 101341.</mixed-citation></ref><ref id="B41"><label>41.</label><mixed-citation>Artero-Castro A., Long K., Bassett A., Ávila-Fernandez A., Cortón M., Vidal-Puig A., Jendelova P., Rodriguez-Jimenez F.J., Clemente E., Ayuso C., et al. // Int. J. Mol. Sci. 2021. V. 22. № 4. P. 2092.</mixed-citation></ref><ref id="B42"><label>42.</label><mixed-citation>Diakatou M., Dubois G., Erkilic N., Sanjurjo-Soriano C., Meunier I., Kalatzis V. // Int. J. Mol. Sci. 2021. V. 22. № 5. P. 2607.</mixed-citation></ref><ref id="B43"><label>43.</label><mixed-citation>Tang Z.H., Chen J.R., Zheng J., Shi H.S., Ding J., Qian X.D., Zhang C., Chen J.L., Wang C.C., Li L., et al. // Stem Cells Transl. Med. 2016. V. 5. № 5. P. 561–571.</mixed-citation></ref><ref id="B44"><label>44.</label><mixed-citation>Sanjurjo-Soriano C., Erkilic N., Baux D., Mamaeva D., Hamel C.P., Meunier I., Roux A.F., Kalatzis V. // Mol. Ther. Methods Clin. Dev. 2019. V. 17. P. 156–173.</mixed-citation></ref><ref id="B45"><label>45.</label><mixed-citation>Liu X., Lillywhite J., Zhu W., Huang Z., Clark A.M., Gosstola N., Maguire C.T., Dykxhoorn D., Chen Z.Y., Yang J. // Genes (Basel). 2021. V. 12. № 6. P. 805.</mixed-citation></ref><ref id="B46"><label>46.</label><mixed-citation>Tu H.Y., Watanabe T., Shirai H., Yamasaki S., Kinoshita M., Matsushita K., Hashiguchi T., Onoe H., Matsuyama T., Kuwahara A., et al. // EBioMedicine. 2019. V. 39. P. 562–574.</mixed-citation></ref><ref id="B47"><label>47.</label><mixed-citation>Zhu D., Xie M., Gademann F., Cao J., Wang P., Guo Y., Zhang L., Su T., Zhang J., Chen J. // Stem Cell Res. Ther. 2020. V. 11. № 1. P. 98.</mixed-citation></ref><ref id="B48"><label>48.</label><mixed-citation>Surendran H., Nandakumar S., Reddy K.V.B., Stoddard J., Mohan K.V., Upadhyay P.K., McGill T.J., Pal R. // Stem Cell Res. Ther. 2021. V. 12. № 1. P. 70.</mixed-citation></ref><ref id="B49"><label>49.</label><mixed-citation>Salas A., Duarri A., Fontrodona L., Ramírez D.M., Badia A., Isla-Magrané H., Ferreira-de-Souza B., Zapata M.Á., Raya Á., Veiga A., et al. // Mol. Ther. Methods Clin. Develop. 2021. V. 20. P. 688–702.</mixed-citation></ref><ref id="B50"><label>50.</label><mixed-citation>Collin J., Zerti D., Queen R., Santos-Ferreira T., Bauer R., Coxhead J., Hussain R., Steel D., Mellough C., Ader M., et al. // Stem Cells (Dayton, Ohio). 2019. V. 37. № 5. P. 609–622.</mixed-citation></ref><ref id="B51"><label>51.</label><mixed-citation>Sharma R., Khristov V., Rising A., Jha B.S., Dejene R., Hotaling N., Li Y., Stoddard J., Stankewicz C., Wan Q., et al. // Sci. Transl. Med. 2019. V. 11. № 475. P. eaat5580.</mixed-citation></ref></ref-list></back></article>
