<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE root>
<article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" article-type="research-article" dtd-version="1.2" xml:lang="en"><front><journal-meta><journal-id journal-id-type="publisher-id">Acta Naturae</journal-id><journal-title-group><journal-title xml:lang="en">Acta Naturae</journal-title><trans-title-group xml:lang="ru"><trans-title>Acta Naturae</trans-title></trans-title-group></journal-title-group><issn publication-format="print">2075-8251</issn><publisher><publisher-name xml:lang="en">Acta Naturae Ltd</publisher-name></publisher></journal-meta><article-meta><article-id pub-id-type="publisher-id">10953</article-id><article-id pub-id-type="doi">10.32607/actanaturae.10953</article-id><article-categories><subj-group subj-group-type="toc-heading" xml:lang="en"><subject>Reviews</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="toc-heading" xml:lang="ru"><subject>Обзоры</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="article-type"><subject>Research Article</subject></subj-group></article-categories><title-group><article-title xml:lang="en">Molecular Mechanisms of Muscle Tone Impairment under Conditions of Real and Simulated Space Flight</article-title><trans-title-group xml:lang="ru"><trans-title>Молекулярные механизмы изменения мышечного тонуса в условиях космического полета и при его моделировании</trans-title></trans-title-group></title-group><contrib-group><contrib contrib-type="author"><contrib-id contrib-id-type="scopus">7005545026</contrib-id><contrib-id contrib-id-type="researcherid">AAB-1536-2020</contrib-id><name-alternatives><name xml:lang="en"><surname>Shenkman</surname><given-names>Boris S.</given-names></name><name xml:lang="ru"><surname>Шенкман</surname><given-names>Борис Стивович</given-names></name></name-alternatives><address><country country="RU">Russian Federation</country></address><email>bshenkman@mail.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff1"/></contrib><contrib contrib-type="author"><name-alternatives><name xml:lang="en"><surname>Tsaturyan</surname><given-names>Andrey K.</given-names></name><name xml:lang="ru"><surname>Цатурян</surname><given-names>Андрей Кимович</given-names></name></name-alternatives><address><country country="RU">Russian Federation</country></address><bio xml:lang="en"><p>Research Institute of Mechanics</p></bio><bio xml:lang="ru"><p>Научно-исследовательский институт механики</p></bio><email>andrey.tsaturyan@gmail.com</email><xref ref-type="aff" rid="aff2"/></contrib><contrib contrib-type="author"><name-alternatives><name xml:lang="en"><surname>Vihlyantsev</surname><given-names>Ivan M.</given-names></name><name xml:lang="ru"><surname>Вихлянцев</surname><given-names>Иван Милентьевич</given-names></name></name-alternatives><address><country country="RU">Russian Federation</country></address><email>ivanvikhlyantsev@gmail.com</email><xref ref-type="aff" rid="aff3"/></contrib><contrib contrib-type="author"><name-alternatives><name xml:lang="en"><surname>Kozlovskaya</surname><given-names>Inessa B.</given-names></name><name xml:lang="ru"><surname>Козловская</surname><given-names>Инесса Бенедиктовна</given-names></name></name-alternatives><address><country country="RU">Russian Federation</country></address><email>ikozlovs@mail.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff1"/></contrib><contrib contrib-type="author"><name-alternatives><name xml:lang="en"><surname>Grigoriev</surname><given-names>Anatoliy I.</given-names></name><name xml:lang="ru"><surname>Григорьев</surname><given-names>Анатолий Иванович</given-names></name></name-alternatives><address><country country="RU">Russian Federation</country></address><email>aigrigoriev@mail.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff1"/></contrib></contrib-group><aff-alternatives id="aff1"><aff><institution xml:lang="en">State Scientific Center of Russian Federation – Institute of Biomedical Problems</institution></aff><aff><institution xml:lang="ru">ГНЦ РФ – Институт медико-биологических проблем РАН</institution></aff></aff-alternatives><aff-alternatives id="aff2"><aff><institution xml:lang="en">Lomonosov Moscow State University</institution></aff><aff><institution xml:lang="ru">Московский государственный университет им. М.В. Ломоносова</institution></aff></aff-alternatives><aff-alternatives id="aff3"><aff><institution xml:lang="en">Institute of Experimental and Theoretical Biophysics</institution></aff><aff><institution xml:lang="ru">Институт теоретической и экспериментальной биофизики РАН</institution></aff></aff-alternatives><pub-date date-type="pub" iso-8601-date="2021-06-15" publication-format="electronic"><day>15</day><month>06</month><year>2021</year></pub-date><volume>13</volume><issue>2</issue><issue-title xml:lang="en"/><issue-title xml:lang="ru"/><fpage>85</fpage><lpage>97</lpage><history><date date-type="received" iso-8601-date="2020-04-06"><day>06</day><month>04</month><year>2020</year></date><date date-type="accepted" iso-8601-date="2020-08-03"><day>03</day><month>08</month><year>2020</year></date></history><permissions><copyright-statement xml:lang="en">Copyright ©; 2021, Shenkman B.S., Tsaturyan A.K., Vihlyantsev I.M., Kozlovskaya I.B., Grigoriev A.I.</copyright-statement><copyright-statement xml:lang="ru">Copyright ©; 2021, Шенкман Б.С., Цатурян А.К., Вихлянцев И.М., Козловская И.Б., Григорьев А.И.</copyright-statement><copyright-year>2021</copyright-year><copyright-holder xml:lang="en">Shenkman B.S., Tsaturyan A.K., Vihlyantsev I.M., Kozlovskaya I.B., Grigoriev A.I.</copyright-holder><copyright-holder xml:lang="ru">Шенкман Б.С., Цатурян А.К., Вихлянцев И.М., Козловская И.Б., Григорьев А.И.</copyright-holder><ali:free_to_read xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/"/><license><ali:license_ref xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/">https://creativecommons.org/licenses/by/4.0</ali:license_ref></license></permissions><self-uri xlink:href="https://actanaturae.ru/2075-8251/article/view/10953">https://actanaturae.ru/2075-8251/article/view/10953</self-uri><abstract xml:lang="en"><p>Kozlovskaya et al. [1] and Grigoriev et al. [2] showed that enormous loss of muscle stiffness (atonia) develops in humans under true (space flight) and simulated microgravity conditions as early as after the first days of exposure. This phenomenon is attributed to the inactivation of slow motor units and called reflectory atonia. However, a lot of evidence indicating that even isolated muscle or a single fiber possesses substantial stiffness was published at the end of the 20th century. This intrinsic stiffness is determined by the active component, i.e. the ability to form actin-myosin cross-bridges during muscle stretch and contraction, as well as by cytoskeletal and extracellular matrix proteins, capable of resisting muscle stretch. The main facts on intrinsic muscle stiffness under conditions of gravitational unloading are considered in this review. The data obtained in studies of humans under dry immersion and rodent hindlimb suspension is analyzed. The results and hypotheses regarding reduced probability of cross-bridge formation in an atrophying muscle due to increased interfilament spacing are described. The evidence of cytoskeletal protein (titin, nebulin, etc.) degradation during gravitational unloading is also discussed. The possible mechanisms underlying structural changes in skeletal muscle collagen and its role in reducing intrinsic muscle stiffness are presented. The molecular mechanisms of changes in intrinsic stiffness during space flight and simulated microgravity are reviewed.</p></abstract><trans-abstract xml:lang="ru"><p>В условиях как реальной (космический полет), так и моделируемой невесомости у человека наблюдается значительная потеря мышечной жесткости (атония) уже в первые дни воздействия. Этот феномен связывают с инактивацией медленных двигательных единиц и называют рефлекторной атонией. Однако в конце XX века появилось много данных о том, что даже изолированная мышца и изолированное волокно обладают функционально значимой жесткостью. Эта собственная жесткость мышцы (intrinsic stiffness) определяется как активным компонентом, т.е. способностью формировать некоторое количество актомиозиновых связей (поперечных мостиков) при растяжении и сокращении, так и молекулами структурных белков цитоскелета и внеклеточного матрикса, способными оказывать механическое сопротивление как при растяжении мышцы/волокна, так и при их сокращении. В обзоре рассмотрены основные изменения собственной мышечной жесткости в условиях гравитационной разгрузки. Проанализированы данные, полученные в экспериментах с использованием моделей «сухой» иммерсии (с участием добровольцев) и вывешивания задних конечностей (на лабораторных грызунах). Обсуждаются результаты и гипотезы, касающиеся возможного уменьшения вероятности образования поперечных мостиков в атрофирующейся мышце вследствие увеличения межфиламентного расстояния. Приведены данные, свидетельствующие о деградации ряда ключевых белков саркомерного цитоскелета (титина, небулина и др.) в условиях гравитационной разгрузки. Представлены возможные механизмы изменения структуры коллагена во внеклеточном матриксе постуральной мышцы и его роль в снижении собственной жесткости мышцы. Рассмотрены механизмы снижения собственной мышечной жесткости и роль этого снижения в процессе развития атрофических изменений мышц.</p></trans-abstract><kwd-group xml:lang="en"><kwd>skeletal muscle</kwd><kwd>gravitational unloading</kwd><kwd>atonia</kwd><kwd>hindlimb suspension</kwd><kwd>dry immersion</kwd><kwd>muscle stiffness</kwd><kwd>intrinsic stiffness</kwd><kwd>passive stiffness</kwd><kwd>cytoskeleton</kwd><kwd>sarcomeric cytoskeletal proteins</kwd><kwd>titin</kwd><kwd>collagen</kwd><kwd>signaling</kwd></kwd-group><kwd-group xml:lang="ru"><kwd>скелетная мышца</kwd><kwd>гравитационная разгрузка</kwd><kwd>атония</kwd><kwd>вывешивание задних конечностей</kwd><kwd>«сухая» иммерсия</kwd><kwd>жесткость мышцы</kwd><kwd>собственная жесткость</kwd><kwd>пассивная жесткость</kwd><kwd>цитоскелет</kwd><kwd>белки саркомерного цитоскелета</kwd><kwd>титин</kwd><kwd>коллаген</kwd></kwd-group><funding-group><award-group><funding-source><institution-wrap><institution xml:lang="ru">Государственное задание</institution></institution-wrap><institution-wrap><institution xml:lang="en">State Assignment of the Institute of Developmental Biology RAS</institution></institution-wrap></funding-source></award-group></funding-group></article-meta></front><body></body><back><ref-list><ref id="B1"><label>1.</label><mixed-citation>Kozlovskaya I., Dmitrieva I., Grigorieva L., Kirenskaya A., Kreydich Yr. // Stance and Motion. / Eds Gurfinkel V.S., Ioffe M.Ye., Massion J. N.Y.: Plenum Press, 1988. P. 37–48.</mixed-citation></ref><ref id="B2"><label>2.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">Grigoriev A.I., Kozlovskaya I.B., Shenkman B.S. // Sechenov Rus. Physiol. Journal, 2004. V.90. №5. P.508–521.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Григорьев А.И., Козловская И.Б., Шенкман Б.С. // Рос. физиол. журн. им. И.М. Сеченова. 2004. T. 90. № 5. C. 508–521.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B3"><label>3.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">Kirenskaya A.V., Kozlovskaya I.B., Sirota M.G. // Fiziol.Cheloveka. 1986. V. 12. №1. P. 617–632.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Киренская А.В., Козловская И.Б., Сирота М.Г. // Физиол. человека. 1986. Т. 12. № 1. C. 617–632.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B4"><label>4.</label><mixed-citation>Roy R.R., Hodgson J.A., Aragon J., Day M.K., Kozlovskaya I., Edgerton V.R. // J. Gravit. Physiol. 1996. V. 3. № 1. P. 11–15.</mixed-citation></ref><ref id="B5"><label>5.</label><mixed-citation>Alford E.K., Roy R.R., Hodgson J.A., Edgerton V.R. // Exp. Neurol. 1987. V. 96. № 3. P. 635–649.</mixed-citation></ref><ref id="B6"><label>6.</label><mixed-citation>Kawano F., Nomura T., Ishihara A., Nonaka I., Ohira Y. // Neuroscience. 2002. V. 114. № 4. P. 1133–1138.</mixed-citation></ref><ref id="B7"><label>7.</label><mixed-citation>Kawano F., Ishihara A., Stevens J.L., Wang X.D., Ohshima S., Horisaka M., Maeda Y., Nonaka I., Ohira Y. // Am. J. Physiol. Regul. Integr. Comp. Physiol. 2004. V. 287. № 1. P. 76–86.</mixed-citation></ref><ref id="B8"><label>8.</label><mixed-citation>De-Doncker L., Kasri M., Picquet F., Falempin M. // J. Exp. Biol. 2005. V. 208. № 24. P. 4585–4592.</mixed-citation></ref><ref id="B9"><label>9.</label><mixed-citation>Farman G.P., Tachampa K., Mateja R., Cazorla O., Lacampagne A., de Tombe P.P. // Pflugers Arch. 2008. V. 455. № 6. P. 995–1005.</mixed-citation></ref><ref id="B10"><label>10.</label><mixed-citation>Allingham J.S., Smith R., Rayment I. // Nat. Struct. Mol. Biol. 2005. V. 12. № 4. P. 378–379.</mixed-citation></ref><ref id="B11"><label>11.</label><mixed-citation>Shulzhenko E.B., Vil-Vilyams I.F. // Kosm. Biol. Aviakosm. 1976 Med. V. 10. P. 82–84.</mixed-citation></ref><ref id="B12"><label>12.</label><mixed-citation>Novikov V.E., Ilyin E.A. // Aviat. Space Environ. Med. 1981. V. 52. № 9. P. 551–553.</mixed-citation></ref><ref id="B13"><label>13.</label><mixed-citation>Morey-Holton E.R., Globus R.K. // J. Appl. Physiol. (1985). 2002. V. 92. № 4. P. 1367–1377.</mixed-citation></ref><ref id="B14"><label>14.</label><mixed-citation>Tyganov S.A., Mochalova E.P., Belova S.P., Sharlo K.A., Rozhkov S.V., Vilchinskaya N.A., Paramonova I.I., Mirzoev T.M., Shenkman B.S. // Front. Physiol. 2019. V. 10. Article #1252. doi: 10.3389/fphys.2019.01252</mixed-citation></ref><ref id="B15"><label>15.</label><mixed-citation>Canon F., Goubel F. // Pflugers Arch. 1995. V. 429. № 3. P. 332–337.</mixed-citation></ref><ref id="B16"><label>16.</label><mixed-citation>Toursel T., Stevens L., Granzier H., Mounier Y. // J. Appl. Physiol. (1985). 2002. V. 92. № 4. P. 1465–1472.</mixed-citation></ref><ref id="B17"><label>17.</label><mixed-citation>McDonald K.S., Fitts R.H. // J. Appl. Physiol. 1995. V. 79. № 5. P. 1796–1802.</mixed-citation></ref><ref id="B18"><label>18.</label><mixed-citation>Ogneva I.V. // J. Appl. Physiol. 2010. V. 109. P. 1702–1709.</mixed-citation></ref><ref id="B19"><label>19.</label><mixed-citation>Ogneva I.V., Ponomareva E.V., Altaeva E.G., Fokina N.M., Kurushin V.A., Kozlovskaya I.B., Shenkman B.S. // Acta Astronaut. 2011. V. 68. P. 1478–1485.</mixed-citation></ref><ref id="B20"><label>20.</label><mixed-citation>Granzier H.L., Wang K. // Biophys. J. 1993. V. 65. № 5. P. 2141–2159.</mixed-citation></ref><ref id="B21"><label>21.</label><mixed-citation>Campbell K.S., Lakie M. // J. Physiol. 1998. V. 510. № 3. P. 941–962.</mixed-citation></ref><ref id="B22"><label>22.</label><mixed-citation>Whitehead N.P., Weerakkody N.S., Gregory J.E., Morgan D.L., Proske U. // J. Physiol. 2001. V. 533. № 2. P. 593–604.</mixed-citation></ref><ref id="B23"><label>23.</label><mixed-citation>Granzier H.L., Irving T.C. // Biophys. J. 1995. V. 68. № 3. P. 1027–1044.</mixed-citation></ref><ref id="B24"><label>24.</label><mixed-citation>Irving T., Wu Y., Bekyarova T., Farman G.P., Fukuda N., Granzier H. // Biophys. J. 2011. V. 100. № 6. P. 1499–1508.</mixed-citation></ref><ref id="B25"><label>25.</label><mixed-citation>Muhle-Goll C., Habeck M., Cazorla O., Nilges M., Labeit S., Granzier H. // J. Mol. Biol. 2001. V. 313. № 2. P. 431–447.</mixed-citation></ref><ref id="B26"><label>26.</label><mixed-citation>Cazorla O., Vassort G., Garnier D., Le Guennec Y. // J. Mol. Cell. Cardiol. 1999. V. 31. № 6. P. 1215–1227.</mixed-citation></ref><ref id="B27"><label>27.</label><mixed-citation>Kensler R.W., Harris S.P. // Biophys. J. 2008. V. 94. № 5. P. 1707–1718.</mixed-citation></ref><ref id="B28"><label>28.</label><mixed-citation>Ottenheijm C.A., Granzier H., Labeit S. // Front. Physiol. 2012. V. 3. P. 37.</mixed-citation></ref><ref id="B29"><label>29.</label><mixed-citation>Ducomps C., Mauriège P., Darche B., Combes S., Lebas F., Doutreloux J.P. // Acta Physiol. Scand. 2003. V. 178. № 3. P. 215–224.</mixed-citation></ref><ref id="B30"><label>30.</label><mixed-citation>Marcucci L., Bondì M., Randazzo G., Reggiani C., Natali A.N., Pavan P.G. // PLoS One. 2019. V. 14. № 1. P. e0224232.</mixed-citation></ref><ref id="B31"><label>31.</label><mixed-citation>Baldwin K.M., Haddad F., Pandorf C.E., Roy R.R., Edgerton V.R. // Front. Physiol. 2013. V. 4. P. 284.</mixed-citation></ref><ref id="B32"><label>32.</label><mixed-citation>Shenkman B.S. // Acta Naturae. 2016. V. 8. № 4 (31). P. 47–59.</mixed-citation></ref><ref id="B33"><label>33.</label><mixed-citation>Riley D.A., Bain L., Romatowski J.G., Fitts R.H. // Am. J. Physiol. Cell. Physiol. 2005. V. 288. № 2. P. 360–365.</mixed-citation></ref><ref id="B34"><label>34.</label><mixed-citation>Riley D.A., Bain J.L., Thompson J.L., Fitts R.H., Widrick J.J., Trappe S.W., Trappe T.A., Costill D.L. // J. Appl. Physiol. (1985). 2002. V. 92. № 2. P. 817–825.</mixed-citation></ref><ref id="B35"><label>35.</label><mixed-citation>Riley D.A., Bain J.L., Thompson J.L., Fitts R.H., Widrick J.J., Trappe S.W., Trappe T.A., Costill D.L. // J. Appl. Physiol. (1985). 2000. V. 88. № 2. P. 567–572.</mixed-citation></ref><ref id="B36"><label>36.</label><mixed-citation>Riley D.A., Bain J.L., Thompson J.L., Fitts R.H., Widrick J.J., Trappe S.W., Trappe T.A., Costill D.L. // Muscle Nerve. 1998. V. 21. № 10. P. 1280–1289.</mixed-citation></ref><ref id="B37"><label>37.</label><mixed-citation>Shenkman B.S., Litvinova K.S., Nemirovskaya T.L., Podlubnaya Z.A., Vikhlyantsev I.M., Kozlovskaya I.B. // J. Gravit. Physiol. 2004. V. 11. № 2. P. 111–114.</mixed-citation></ref><ref id="B38"><label>38.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">Podlubnaya Z.A., Vikhlyantsev I.M., Mukhina A.M., Nemirovskaya T.L., Shenkman B.S. // Biophysics. 2004, V.49. № 3. P. 424–429.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Подлубная З.А., Вихлянцев И.М., Мухина А.М., Немировская Т.Л., Шенкман Б.С. // Биофизика. 2004. T. 49. № 3. C. 424–429.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B39"><label>39.</label><mixed-citation>Galazzo L., Nogara L., LoVerso F., Polimeno A., Blaauw B., Sandri M., Reggiani C., Carbonera D. // Am. J. Physiol. Cell. Physiol. 2019. V. 316. № 5. P. 722–730.</mixed-citation></ref><ref id="B40"><label>40.</label><mixed-citation>Petrova L.O., Tyganov S.A., Mirzoev T.M., Tsaturyan A.K., Kozlovskaya I.B., Shenkman B.S. // Dokl. Biochem. Biophys. 2018. V. 481. P. 205–207.</mixed-citation></ref><ref id="B41"><label>41.</label><mixed-citation>Linke W.A. // Annu. Rev. Physiol. 2018. № 80. P. 389–411.</mixed-citation></ref><ref id="B42"><label>42.</label><mixed-citation>Kasper C.E., Xun L. // Biol. Res. Nurs. 2000. V. 2. № 2. P. 107–115.</mixed-citation></ref><ref id="B43"><label>43.</label><mixed-citation>Shenkman B.S., Nemirovskaya T.L., Belozerova I.N., Vikhlyantsev I.M., Matveeva O.A., Staroverova K.S., Podlubnaya Z.A. // J. Gravit. Physiol. 2002. V. 9. № 1. P. 139–140.</mixed-citation></ref><ref id="B44"><label>44.</label><mixed-citation>Goto K., Okuyama R., Honda M., Uchida H., Akema T., Ohira Y., Yoshioka T. // J. Appl. Physiol. (1985). 2003. V. 94. № 3. P. 897–902.</mixed-citation></ref><ref id="B45"><label>45.</label><mixed-citation>Nishikawa K.C., Monroy J.A., Uyeno T.E., Yeo S.H., Pai D.K., Lindstedt S.L. // Proc. Biol. Sci. 2012. V. 279. № 1730. P. 981–990.</mixed-citation></ref><ref id="B46"><label>46.</label><mixed-citation>Ingalls C.P., Warren G.L., Armstrong R.B. // J. Appl. Physiol. 1999. V. 87. № 1. P. 386–390.</mixed-citation></ref><ref id="B47"><label>47.</label><mixed-citation>Ingalls C.P., Wenke J.C., Armstrong R.B. // Aviat. Space Environ. Med. 2001. V. 72. № 5. P. 471–476.</mixed-citation></ref><ref id="B48"><label>48.</label><mixed-citation>Shenkman B.S., Nemirovskaya T.L. // J. Muscle Res. Cell. Motil. 2008. № 29. P. 221–230.</mixed-citation></ref><ref id="B49"><label>49.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">Ponomareva E.V., Kravtsova V.V., Kachaeva E.V., Altaeva E.G., Vikhlyantsev I.M., Podlubnaya Z.A., Krivoi I.I., Shenkman B.S. // Biophysics. 2008. V.53. № 6. P. 615–620.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Пономарева Е.В., Кравцова B.В., Качаева Е.В., Алтаева Э.Г., Вихлянцев И.М., Подлубная З.А., Кривой И.И., Шенкман Б.С. // Биофизика. 2008. T. 53. № 6. C. 1087–1094.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B50"><label>50.</label><mixed-citation>Ulanova A.D., Gritsyna Y.V., Salmov N.N., Lomonosova Y.N., Belova S.P., Nemirovskaya T.L., Shenkman B.S., Vikhlyantsev I.M. // Front. Physiol. 2019. V. 10. Article # 1221.</mixed-citation></ref><ref id="B51"><label>51.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">Ulanova A.D., Gritsyna Yu.V., Zhalimov V.K., Bobyleva L.G., Belova S.P., Nemirovskaya T.L., Shenkman B.S., Vikhlyantsev I.M., Biophysics. 2019. V.64. №5. P. 683–689.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Уланова А.Д., Грицына Ю.В., Жалимов В.К., Бобылёва Л.Г., Белова С.П., Немировская Т.Л., Шенкман Б.С., Вихлянцев И.М. // Биофизика. 2019. T. 64. № 5. C. 854–860.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B52"><label>52.</label><mixed-citation>Linke W.A., Hamdani N. // Circ. Res. 2014. V. 114. № 6. P. 1052–1068.</mixed-citation></ref><ref id="B53"><label>53.</label><mixed-citation>Krüger M., Linke W.A. // J. Muscle Res. Cell. Motil. 2006. V. 27. № 5–7. P. 435–444.</mixed-citation></ref><ref id="B54"><label>54.</label><mixed-citation>Müller A.E., Kreiner M., Kötter S., Lassak P., Bloch W., Suhr F., Krüger M. // Front. Physiol. 2014. № 5. P. 449.</mixed-citation></ref><ref id="B55"><label>55.</label><mixed-citation>Ottenheijm C.A., van Hees H.W., Heunks L.M., Granzier H. // Am. J. Physiol. Lung Cell Mol. Physiol. 2011. № 300. P. 161–166.</mixed-citation></ref><ref id="B56"><label>56.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">van Hees H.W., Schellekens W.J., Andrade Acuña G.L., Linkels M., Hafmans T., Ottenheijm, C.A. Granzier H.L., Scheffer G.J., van der Hoeven J.G., Dekhuijzen P.N., Heunks L.M. // Intensive Care Med. 2012. № 38. P. 702–709.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">van Hees H.W., Schellekens W.J., Andrade Acuña G.L., Linkels M., Hafmans T., Ottenheijm C.A., Granzier H.L., Scheffer G.J., van der Hoeven J.G., Dekhuijzen P.N., Heunks L.M. // Intensive Care Med. 2012. № 38. P. 702–709.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B57"><label>57.</label><mixed-citation>van der Pijl R.J., Granzier H.L., Ottenheijm C.A. // Am. J. Physiol. Cell Physiol. 2019. № 317. P. 167–176.</mixed-citation></ref><ref id="B58"><label>58.</label><mixed-citation>Ulanova A., Gritsyna Y., Vikhlyantsev I., Salmov N., Bobylev A., Abdusalamova Z., Rogachevsky V., Shenkman B., Podlubnaya Z. // Biomed. Res. Int. 2015. V. 2015. P. 104735.</mixed-citation></ref><ref id="B59"><label>59.</label><mixed-citation>Aweida D., Rudesky I., Volodin A., Shimko E., Cohen S. // J. Cell. Biol. 2018. V. 217. № 10. P. 3698–3714.</mixed-citation></ref><ref id="B60"><label>60.</label><mixed-citation>Harwood A.J. // Cell. 2015. № 105. P. 821–824.</mixed-citation></ref><ref id="B61"><label>61.</label><mixed-citation>Drenning J.A., Lira V.A., Simmons C.G., Soltow Q.A., Sellman J.E., Criswell D.S. // Am. J. Physiol. Cell Physiol. 2008. № 294. P. 1088–1095.</mixed-citation></ref><ref id="B62"><label>62.</label><mixed-citation>Szczesna D., Zhao J., Jones M., Zhi G., Stull J., Potter J.D. // J. Appl. Physiol. (1985). 2002. V. 92. № 4. P. 1661–1670.</mixed-citation></ref><ref id="B63"><label>63.</label><mixed-citation>Ryder J.W., Lau K.S., Kamm K.E., Stull J.T. // J. Biol. Chem. 2007. V. 282. № 28. P. 20447–20454.</mixed-citation></ref><ref id="B64"><label>64.</label><mixed-citation>Bozzo C., Stevens L., Toniolo L., Mounier Y., Reggiani C. // Am. J. Physiol. Cell Physiol. 2003. V. 285. № 3. P. 575–583.</mixed-citation></ref><ref id="B65"><label>65.</label><mixed-citation>Ackermann M.A., Kontrogianni-Konstantopoulos A. // Front. Physiol. 2013. V. 4. P. 391.</mixed-citation></ref><ref id="B66"><label>66.</label><mixed-citation>Heng A.E., Ventadour S., Jarzaguet M., Pouch-Pélissier M.N., Guezennec C.Y., Bigard X., Attaix D., Taillandier D. // Int. J. Biochem. Cell Biol. 2008. V. 40. № 11. P. 2544–2552.</mixed-citation></ref><ref id="B67"><label>67.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">Mirzoev T.M., Shenkman B.S., Ushakov I.B., Ogneva I.V.// Doklady Biochemistry and Biophysics. 2012. V. 444. P. 144–146.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Мирзоев Т.М., Шенкман Б.С., Ушаков И.Б., Огнева И.В. // ДАН. 2012. T. 44. № 2. C. 216–218.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B68"><label>68.</label><mixed-citation>Grison M., Merkel U., Kostan J., Djinović-Carugo K., Rief M. // Proc. Natl. Acad. Sci. USA. 2017. V. 114. № 5. P. 1015–1020.</mixed-citation></ref><ref id="B69"><label>69.</label><mixed-citation>Wood L.K., Kayupov E., Gumucio J.P., Mendias C.L., Claflin D.R., Brooks S.V. // J. Appl. Physiol. (1985). 2014. V. 117. № 4. P. 363–369.</mixed-citation></ref><ref id="B70"><label>70.</label><mixed-citation>Meyer L. // J. Biomech. 2011. V. 44. № 4. P. 771–773.</mixed-citation></ref><ref id="B71"><label>71.</label><mixed-citation>Kovanen V. // Exerc. Sport Sci. Rev. 2002. V. 30. № 1. P. 20–25.</mixed-citation></ref><ref id="B72"><label>72.</label><mixed-citation>Belozerova I.N., Shenkman B.S., Mazin M.G., Leblanc A. // J. Gravit. Physiol. 2001. V. 8. № 1. P. 71–72.</mixed-citation></ref><ref id="B73"><label>73.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">Shenkman B.S., Belozerova I.N., Matveeva O.A., Mazin M.G., Nemirovskaya T.L., Kiseleva E.V., Kozlovskaya I.B. //Biol.Membr. 2003. V. 20. № 1. P. 77–86.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Шенкман Б.С., Белозерова И.Н., Матвеева О.А., Мазин М.Г., Немировская Т.Л., Киселева Е.В., Козловская И.Б. // Биол. мембраны. 2003. V. 20. № 1. P. 77–86.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B74"><label>74.</label><mixed-citation>Matsumoto T., Ono T., Ishikura H., Aihara K., Sato Y., Tasaka A., Umei N., Tsumiyama W., Oki S. // J. Phys. Ther. Sci. 2017. № 29. P. 1192–1195.</mixed-citation></ref><ref id="B75"><label>75.</label><mixed-citation>Martin T.P. // Cell Tissue Res. 1988. № 254. P. 251–253.</mixed-citation></ref><ref id="B76"><label>76.</label><mixed-citation>Ahtikoski A.M., Koskinen O.A., Virtanen P., Kovanen V., Takala T.E.S. // Acta Physiol. Scand. 2001. № 172. P. 131–140.</mixed-citation></ref><ref id="B77"><label>77.</label><mixed-citation>Hirose T., Nakazato K., Song H., Ishii N. // J. Appl. Physiol. 2008. № 104. P. 170–177.</mixed-citation></ref><ref id="B78"><label>78.</label><mixed-citation>Heinemeier K.M., Olesen J.L., Haddad F., Schjerling P., Baldwin K.M., Kjaer M. // J. Appl. Physiol. 2009. № 106. P. 178–186.</mixed-citation></ref><ref id="B79"><label>79.</label><mixed-citation>Kaasik P., Riso E.M., Seene T. // Int. J. Sports Med. 2011. № 32. P. 247–253.</mixed-citation></ref><ref id="B80"><label>80.</label><mixed-citation>Nielsen R.O., Schjerling P., Tesch P., Stål P., Langberg H. // Muscles, Ligaments Tendons J. 2015. V. 5. № 4. P. 305–309.</mixed-citation></ref><ref id="B81"><label>81.</label><mixed-citation>Miller T.A., Lesniewski L.A., Muller-Delp J.M., Majors A.K., Scalise D., Delp M.D. // Am. J. Physiol. Regul. Integr. Comp. Physiol. 2001. № 281. P. 1710–1717.</mixed-citation></ref><ref id="B82"><label>82.</label><mixed-citation>Murphy R.M., Verburg E., Lamb G.D. // J. Physiol. 2006. V. 576. № 2. P. 595–612.</mixed-citation></ref><ref id="B83"><label>83.</label><mixed-citation>Enns D.L., Belcastro A.N. // Can. J. Physiol. Pharmacol. 2006. № 84. P. 601–609.</mixed-citation></ref><ref id="B84"><label>84.</label><mixed-citation>Enns D.L., Raastad T., Ugelstad I., Belcastro A.N. // Eur. J. Appl. Physiol. 2007. V. 100. № 4. P. 445–455.</mixed-citation></ref><ref id="B85"><label>85.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">Altaeva E.G., Lysenko L.A., Kantserova N.P., Nemova N.N., Shenkman B.S. // Doklady Biological Sciences, 2010. V. 433. P. 241–243.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Алтаева Э.Г., Лысенко Л.А., Канцерова Н.П., Немова Н.Н., Шенкман Б.С. // ДАН. 2010. Т. 433. № 1. С. 138–141.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B86"><label>86.</label><mixed-citation>Ma X.W., Li Q., Xu P.T., Zhang L., Li H., Yu Z.B. // Mol. Cell. Biochem. 2011. V. 354. № 1–2. P. 171–180.</mixed-citation></ref><ref id="B87"><label>87.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">Belova S.P., Lomonosova Yu.N., Shenkman B.S., Nemirovskaya T.L. // Doklady Biochemistry and Biophysics. 2015. V. 460. P. 1–3.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Белова С.П., Ломоносова Ю.Н., Шенкман Б.С., Немировская Т.Л. // ДАН. 2015. Т. 260. № 1. С. 98–101.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B88"><label>88.</label><mixed-citation>Tidball J.G., Spencer M.J. // J. Physiol. 2002. V. 545. № 3. P. 819–828.</mixed-citation></ref><ref id="B89"><label>89.</label><mixed-citation>Michetti M., Salamino F., Melloni E., Pontremoli S. // Biochem. Biophys. Res. Commun. 1995. № 207. P. 1009–1014.</mixed-citation></ref><ref id="B90"><label>90.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">Shenkman B.S, Nemirovskaya T.L., Lomonosova Y.N. // Front. Physiol. 2015. № 6. P. 298.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Shenkman B.S., Nemirovskaya T.L., Lomonosova Y.N. // Front. Physiol. 2015. № 6. P. 298.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B91"><label>91.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">Lomonosova Yu.N., Kalamkarov G.R., Bugrova A.E., Shevchenko T.F., Kartashkina N.L., Lysenko E.A., Shvets V.I., Nemirovskaya T.L.// Biochemistry (Moscow). 2011. V. 76. №. 5. P. 571–580.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Ломоносова Ю.Н., Каламкаров Г.Р., Бугрова А.Е., Шевченко Т.Ф., Карташкина Н.Л., Лысенко Е.А., Швец В.И., Немировская Т.Л. // Биохимия. 2011. Т. 6. № 5. С. 699–710.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B92"><label>92.</label><mixed-citation>Senf S.M., Dodd S.L., McClung J.M., Judge A.R. // FASEB J. 2008. V. 22. № 11. P. 3836–3845.</mixed-citation></ref><ref id="B93"><label>93.</label><mixed-citation>Voelkel T., Andresen C., Unger A., Just S., Rottbauer W., Linke W.A. // Biochim. Biophys. Acta. 2013. V. 1833. № 4. P. 812–822.</mixed-citation></ref><ref id="B94"><label>94.</label><mixed-citation>Ishihara A., Fujino H., Nagatomo F., Takeda I., Ohira Y. // J. Physiol. Sci. 2008. V. 8. № 6. P. 413–417.</mixed-citation></ref><ref id="B95"><label>95.</label><mixed-citation>Lawler J.M., Song W., Kwak H.B. // Muscle Nerve. 2006. № 33. P. 200–207.</mixed-citation></ref><ref id="B96"><label>96.</label><mixed-citation>Lomonosova Y.N., Shenkman B.S., Nemirovskaya T.L. // FASEB J. 2012. № 26. P. 4295–4301.</mixed-citation></ref><ref id="B97"><label>97.</label><mixed-citation>Fry C.S., Kirby T.J., Kosmac K., McCarthy J.J., Peterson C.A. // Cell Stem Cell. 2017. № 20. P. 1–14.</mixed-citation></ref><ref id="B98"><label>98.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">Wang F., Wang J., He J., Li W., Li J., Chen S., Zhang P., Liu H., Chen X. // BioMed. Rese. Internat. V. 2017. P. 8361237.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Wang F., Wang J., He J., Li W., Li J., Chen S., Zhang P., Liu H., Chen X. // BioMed. Rese. Internat. 2017. V. 2017. P. 8361237.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B99"><label>99.</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="en">Hernandez-Korwo R., Kozlovskaya I.B., Kreydich Y.V., Martinez-Fernandez S., Rakhmanov A.S., Fernandez-Pone E., Minenko V.A. // Kosm. Biol. Aviakosmich. Med. 1983. № 17. P. 37–44.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="ru">Эрнандес-Корво Р., Козловская И.Б., Крейдич Ю.В., Мартинес-Фернандес С., Рахманов А.С., Фернандес-Пон Е., Миненко В.А. // Космич. биол. авиакосмич. мед. 1983. Т. 17. № 2. С. 37–44.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="B100"><label>100.</label><mixed-citation>Shenkman B.S., Kozlovskaya I.B. // Front. Physiol. 2019. V. 10. Article # 187.</mixed-citation></ref><ref id="B101"><label>101.</label><mixed-citation>Shenkman B.S., Podlubnaya Z.A., Vikhlyantsev I.M., Litvinova K.S., Udaltsov S.N., Nemirovskaya T.L., Lemesheva Yu.S., Mukhina A.M., Kozlovskaya I.B. // Biophysics. 2004. № 49. P. 807–815.</mixed-citation></ref><ref id="B102"><label>102.</label><mixed-citation>Litvinova K.S., Vikhlyantsev I.M., Kozlovskaya I.B., Podlubnaya Z.A., Shenkman B.S. // J. Gravit. Physiol. 2004. № 11. P. 131–132.</mixed-citation></ref><ref id="B103"><label>103.</label><mixed-citation>Moukhina A.M., Shenkman B.S., Blottner D., Nemirovskaya T.L., Lemesheva Y.N., Püttmann B., Kozlovskaya I.B. // J. Gravit. Physiol. 2004. № 11. P. 137–138.</mixed-citation></ref><ref id="B104"><label>104.</label><mixed-citation>Kötter S., Andresen C., Krüger M. // Biol. Chem. 2014. V. 395. № 11. P. 1341–1352.</mixed-citation></ref><ref id="B105"><label>105.</label><mixed-citation>Lange S., Xiang F., Yakovenko A., Vihola A., Hackman P., Rostkova E., Kristensen J., Brandmeier B., Franzen G., Hedberg B., et al. // Science. 2005. V. 308. № 5728. P. 1599–1603.</mixed-citation></ref><ref id="B106"><label>106.</label><mixed-citation>Puchner E.M., Alexandrovich A., Kho A.L., Hensen U., Schäfer L.V., Brandmeier B., Gräter F., Grubmüller H., Gaub H.E., Gautel M. // Proc. Natl. Acad. Sci. USA. 2008. V. 105. № 36. P. 13385–13390.</mixed-citation></ref><ref id="B107"><label>107.</label><mixed-citation>Shabarchin A.A., Tsaturyan A.K. // Biomech. Model Mechanobiol. 2010. V. 9. № 2. P. 163–175.</mixed-citation></ref><ref id="B108"><label>108.</label><mixed-citation>Katzemich A., Kreisko N., Alexandrovich A., Elliott C., Schock F., Leonard K., Sparrow J., Bullard B. // J. Cell. Sci. 2012. V. 125. P. 3367–3379.</mixed-citation></ref><ref id="B109"><label>109.</label><mixed-citation>van der Pijl R., Strom J., Conijn S., Lindqvist J., Labeit S., Granzier H., Ottenheijm C. // J. Cachexia Sarcopenia Muscle. 2018. V. 9. № 5. P. 947–961.</mixed-citation></ref><ref id="B110"><label>110.</label><mixed-citation>Falempin M., Mounier Y. // Acta Astronaut. 1998. № 42. P. 489–501.</mixed-citation></ref><ref id="B111"><label>111.</label><mixed-citation>Leterme D., Falempin M. // Pflugers Arch. 1994. V. 426. № 1–2. P. 155–160.</mixed-citation></ref><ref id="B112"><label>112.</label><mixed-citation>Dupont E., Cieniewski-Bernard C., Bastide B., Stevens L. // Am. J. Physiol. Regul. Integr. Comp. Physiol. 2011. V. 300. № 2. P. 408–417.</mixed-citation></ref><ref id="B113"><label>113.</label><mixed-citation>Canon F., Goubel F., Guezennec C.Y. // Eur. J. Appl. Physiol. 1998. № 77. P. 118–124.</mixed-citation></ref><ref id="B114"><label>114.</label><mixed-citation>Guo B.S., Cheung K.K., Yeung S.S., Zhang B.T., Yeung E.W. // PLoS One. 2012. V. 7. № 1. P. e30348.</mixed-citation></ref><ref id="B115"><label>115.</label><mixed-citation>Zhang B.T., Yeung S.S., Yue Liu, Wang H.H., Wan Y.M., Ling S.K., Zhang H.Y., Li Y.H., Yeung E.W. // BMC Cell Biol. 2010. V. 11. P. 87.</mixed-citation></ref><ref id="B116"><label>116.</label><mixed-citation>Tyganov S.A., Mochalova E.P., Belova S.P., Sharlo K.A., Rozhkov S.V., Vilchinskaya N.A., Paramonova I.I., Mirzoev T.M., Shenkman B.S. // Front. Physiol. 2019. V. 10. P. 1252.</mixed-citation></ref></ref-list></back></article>
