<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE root>
<article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" article-type="review-article" dtd-version="1.2" xml:lang="en"><front><journal-meta><journal-id journal-id-type="publisher-id">Acta Naturae</journal-id><journal-title-group><journal-title xml:lang="en">Acta Naturae</journal-title><trans-title-group xml:lang="ru"><trans-title>Acta Naturae</trans-title></trans-title-group></journal-title-group><issn publication-format="print">2075-8251</issn><publisher><publisher-name xml:lang="en">Acta Naturae Ltd</publisher-name></publisher></journal-meta><article-meta><article-id pub-id-type="publisher-id">10870</article-id><article-id pub-id-type="doi">10.32607/20758251-2019-11-4-54-64</article-id><article-categories><subj-group subj-group-type="toc-heading" xml:lang="en"><subject>Reviews</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="toc-heading" xml:lang="ru"><subject>Обзоры</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="article-type"><subject>Review Article</subject></subj-group></article-categories><title-group><article-title xml:lang="en">The Role of Interleukin-37 in the Pathogenesis of Allergic Diseases</article-title><trans-title-group xml:lang="ru"><trans-title>Роль интерлейкина-37 в патогенезе аллергических заболеваний</trans-title></trans-title-group></title-group><contrib-group><contrib contrib-type="author"><name-alternatives><name xml:lang="en"><surname>Shilovskiy</surname><given-names>I. P.</given-names></name><name xml:lang="ru"><surname>Шиловский</surname><given-names>И. П.</given-names></name></name-alternatives><address><country country="RU">Russian Federation</country></address><email>mr.khaitov@nrcii.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff1"/></contrib><contrib contrib-type="author"><name-alternatives><name xml:lang="en"><surname>Dyneva</surname><given-names>M. E.</given-names></name><name xml:lang="ru"><surname>Дынева</surname><given-names>М. Е.</given-names></name></name-alternatives><address><country country="RU">Russian Federation</country></address><email>mr.khaitov@nrcii.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff1"/></contrib><contrib contrib-type="author"><name-alternatives><name xml:lang="en"><surname>Kurbacheva</surname><given-names>O. M.</given-names></name><name xml:lang="ru"><surname>Курбачева</surname><given-names>О. М.</given-names></name></name-alternatives><address><country country="RU">Russian Federation</country></address><email>mr.khaitov@nrcii.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff1"/></contrib><contrib contrib-type="author"><name-alternatives><name xml:lang="en"><surname>Kudlay</surname><given-names>D. A.</given-names></name><name xml:lang="ru"><surname>Кудлай</surname><given-names>Д. А.</given-names></name></name-alternatives><address><country country="RU">Russian Federation</country></address><email>mr.khaitov@nrcii.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff1"/></contrib><contrib contrib-type="author"><name-alternatives><name xml:lang="en"><surname>Khaitov</surname><given-names>M. R.</given-names></name><name xml:lang="ru"><surname>Хаитов</surname><given-names>М. Р.</given-names></name></name-alternatives><address><country country="RU">Russian Federation</country></address><email>mr.khaitov@nrcii.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff1"/></contrib></contrib-group><aff-alternatives id="aff1"><aff><institution xml:lang="en">National Research Center - Institute of Immunology Federal Medical-Biological Agency of Russia</institution></aff><aff><institution xml:lang="ru">Государственный научный центр «Институт иммунологии» Федерального медико-биологического агентства</institution></aff></aff-alternatives><pub-date date-type="pub" iso-8601-date="2019-12-15" publication-format="electronic"><day>15</day><month>12</month><year>2019</year></pub-date><volume>11</volume><issue>4</issue><issue-title xml:lang="en">VOL 11, NO4 (2019)</issue-title><issue-title xml:lang="ru">ТОМ 11, №4 (2019)</issue-title><fpage>54</fpage><lpage>64</lpage><history><date date-type="received" iso-8601-date="2020-01-28"><day>28</day><month>01</month><year>2020</year></date></history><permissions><copyright-statement xml:lang="en">Copyright ©; 2019, Shilovskiy I.P., Dyneva M.E., Kurbacheva O.M., Kudlay D.A., Khaitov M.R.</copyright-statement><copyright-statement xml:lang="ru">Copyright ©; 2019, Шиловский И.П., Дынева М.Е., Курбачева О.М., Кудлай Д.А., Хаитов М.Р.</copyright-statement><copyright-year>2019</copyright-year><copyright-holder xml:lang="en">Shilovskiy I.P., Dyneva M.E., Kurbacheva O.M., Kudlay D.A., Khaitov M.R.</copyright-holder><copyright-holder xml:lang="ru">Шиловский И.П., Дынева М.Е., Курбачева О.М., Кудлай Д.А., Хаитов М.Р.</copyright-holder><ali:free_to_read xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/"/><license><ali:license_ref xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/">https://creativecommons.org/licenses/by/4.0</ali:license_ref></license></permissions><self-uri xlink:href="https://actanaturae.ru/2075-8251/article/view/10870">https://actanaturae.ru/2075-8251/article/view/10870</self-uri><abstract xml:lang="en"><p>Cytokines of the interleukin-1 (IL-1) family play an important role in the realization of the protective functions of innate immunity and are the key mediators involved in the pathogenesis of a wide range of diseases, including various manifestations of allergy. The IL-1 family includes more than 11 members. However, the functions of many of them remain to be elucidated. Recently, new members of the IL-1 family have been discovered. In 2000, several independent research groups reported the discovery of a new interleukin of this family, which was named IL-37, or IL-1F7 (according to the new nomenclature). IL-37 was assigned to the IL-1 family based on its structural similarity with other members of this family. The study of its biological properties showed that its activity changes in inflammatory diseases, such as rheumatoid arthritis, psoriasis, as well as allergic diseases (allergic rhinitis, bronchial asthma, and atopic dermatitis). However, unlike most members of the IL-1 family, IL-37 acts as a negative regulator of inflammation. Activation of IL-37 suppresses inflammation, resulting in the suppression of inflammatory cytokines and chemokines, which in turn prevents infiltration of pro-inflammatory cells, mainly eosinophils and neutrophils. The exact molecular and cellular mechanisms of the anti-inflammatory effect of IL-37 in the development of allergic diseases (AD) have not been fully studied. This review summarizes and analyzes the accumulated experimental data on the role of IL-37 in the pathogenesis of AD, such as allergic rhinitis, bronchial asthma, and atopic dermatitis.</p></abstract><trans-abstract xml:lang="ru"><p>Цитокины семейства интерлейкина-1 (IL-1) играют важную роль в реализации защитных функций врожденного иммунитета и являются ключевыми медиаторами, участвующими в патогенезе широкого круга заболеваний, прежде всего в иммунопатологиях, включая различные проявления аллергии. В семейство IL-1 входят более 11 белков, однако функции многих из них на сегодняшний день известны не до конца. В последнее время ведутся активные исследования биологических свойств интерлейкинов и находят новые члены семейства IL-1. В 2000 году несколькими независимыми группами ученых было сообщено об открытии нового интерлейкина данного семейства, который получил название IL-37, или по новой номенклатуре IL-1F7. IL-37 был отнесен к семейству IL-1 на основании его структурного сходства с другими членами данного семейства. Показано, что активность IL-37 изменяется при воспалительных заболеваниях, таких, как ревматоидный артрит, псориаз, а также при заболеваниях аллергической природы (аллергический ринит, бронхиальная астма и атопический дерматит). В отличие от большинства представителей семейства IL-1, IL-37 действует как негативный регулятор воспаления. Активация IL-37 приводит к супрессии воспаления, что выражается в подавлении воспалительных цитокинов и хемокинов и предотвращении инфильтрации провоспалительных клеток, главным образом, эозинофилов и нейтрофилов. Точные молекулярные и клеточные механизмы противовоспалительного действия IL-37 при развитии аллергических заболеваний (АЗ) на данный момент недостаточно раскрыты. В представленном обзоре обобщены и проанализированы экспериментальные данные о роли IL-37 в патогенезе АЗ, таких, как аллергический ринит, бронхиальная астма и атопический дерматит.</p></trans-abstract><kwd-group xml:lang="en"><kwd>IL-37</kwd><kwd>bronchial asthma</kwd><kwd>anti-inflammatory cytokines</kwd><kwd>pro-inflammatory cytokines</kwd><kwd>gene expression</kwd></kwd-group><kwd-group xml:lang="ru"><kwd>IL-37</kwd><kwd>бронхиальная астма</kwd><kwd>противовоспалительные цитокины</kwd><kwd>провоспалительные цитокины</kwd><kwd>экспрессия генов</kwd></kwd-group><funding-group><funding-statement xml:lang="en">This study was supported by the Russian Science Foundation (grant No 19-15-00272).</funding-statement><funding-statement xml:lang="ru">Работа поддержана грантом РНФ № 19-15-00272.</funding-statement></funding-group></article-meta></front><body></body><back><ref-list><ref id="B1"><label>1.</label><mixed-citation>Kohler G., Milstein C. // Nature. 1975. V. 256. № 5517. P. 495-497.</mixed-citation></ref><ref id="B2"><label>2.</label><mixed-citation>Shah D.K., Betts A.M. // MAbs. 2013. V. 5. № 2. P. 297-305.</mixed-citation></ref><ref id="B3"><label>3.</label><mixed-citation>Chauhan V.P., Stylianopoulos T., Boucher Y., Jain R.K. // Annu. Rev. Chem. Biomol. Eng. 2011. V. 2. № 1. P. 281-298.</mixed-citation></ref><ref id="B4"><label>4.</label><mixed-citation>Simeon R., Chen Z. // Protein Cell. 2018. V. 9. № 1. P. 3-14.</mixed-citation></ref><ref id="B5"><label>5.</label><mixed-citation>Jost C., Plückthun A. // Curr. Opin. Struct. Biol. 2014. V. 27. № 1. P. 102-112.</mixed-citation></ref><ref id="B6"><label>6.</label><mixed-citation>Plückthun A. // Annu. Rev. Pharmacol. Toxicol. 2015. V. 55. № 1. P. 489-511.</mixed-citation></ref><ref id="B7"><label>7.</label><mixed-citation>Grove T.Z., Cortajarena A.L., Regan L. // Curr. Opin. Struct. Biol. 2008. V. 18. № 4. P. 507-515.</mixed-citation></ref><ref id="B8"><label>8.</label><mixed-citation>Stumpp M.T., Binz H.K., Amstutz P. // Drug Discov. Today. 2008. V. 13. № 15-16. P. 695-701.</mixed-citation></ref><ref id="B9"><label>9.</label><mixed-citation>Hansen S., Stüber J.C., Ernst P., Koch A., Bojar D., Batyuk A., Plückthun A. // Sci. Rep. 2017. V. 7. № 1. P. 16292.</mixed-citation></ref><ref id="B10"><label>10.</label><mixed-citation>Dreier B., Honegger A., Hess C., Nagy-Davidescu G., Mittl P.R.E., Grutter M.G., Belousova N., Mikheeva G., Krasnykh V., Pluckthun A. // Proc. Natl. Acad. Sci. USA. 2013. V. 110. № 10. P. E869-E877.</mixed-citation></ref><ref id="B11"><label>11.</label><mixed-citation>Zellweger F., Gasser P., Brigger D., Buschor P., Vogel M., Eggel A. // Allergy. 2017. V. 72. № 8. P. 1174-1183.</mixed-citation></ref><ref id="B12"><label>12.</label><mixed-citation>Jost C., Schilling J., Tamaskovic R., Schwill M., Honegger A., Plückthun A. // Structure. 2013. V. 21. № 11. P. 1979-1991.</mixed-citation></ref><ref id="B13"><label>13.</label><mixed-citation>Wu Y., Batyuk A., Honegger A., Brandl F., Mittl P.R.E., Plückthun A. // Sci. Rep. 2017. V. 7. № 1. P. 11217.</mixed-citation></ref><ref id="B14"><label>14.</label><mixed-citation>Wu Y., Honegger A., Batyuk A., Mittl P.R.E., Plückthun A. // J. Mol. Biol. 2018. V. 430. № 14. P. 2128-2138.</mixed-citation></ref><ref id="B15"><label>15.</label><mixed-citation>Schilling J., Schöppe J., Plückthun A. // J. Mol. Biol. 2014. V. 426. № 3. P. 691-721.</mixed-citation></ref><ref id="B16"><label>16.</label><mixed-citation>Kummer L., Hsu C.-W., Dagliyan O., MacNevin C., Kaufholz M., Zimmermann B., Dokholyan N. V., Hahn K.M., Plückthun A. // Chem. Biol. 2013. V. 20. № 6. P. 847-856.</mixed-citation></ref><ref id="B17"><label>17.</label><mixed-citation>Kummer L., Parizek P., Rube P., Millgramm B., Prinz A., Mittl P.R.E., Kaufholz M., Zimmermann B., Herberg F.W., Pluckthun A. // Proc. Natl. Acad. Sci. USA. 2012. V. 109. № 34. P. E2248-E2257.</mixed-citation></ref><ref id="B18"><label>18.</label><mixed-citation>Forrer P., Stumpp M.T., Binz H.K., Plückthun A. // FEBS Lett. 2003. V. 539. № 1-3. P. 2-6.</mixed-citation></ref><ref id="B19"><label>19.</label><mixed-citation>Stumpp M.T., Amstutz P. // Curr. Opin. Drug Discov. Devel. 2007. V. 10. № 2. P. 153-159.</mixed-citation></ref><ref id="B20"><label>20.</label><mixed-citation>Winkler J., Martin-Killias P., Plückthun A., Zangemeister-Wittke U. // Mol. Cancer Ther. 2009. V. 8. № 9. P. 2674-2683.</mixed-citation></ref><ref id="B21"><label>21.</label><mixed-citation>Steiner D., Forrer P., Plückthun A. // J. Mol. Biol. 2008. V. 382. № 5. P. 1211-1227.</mixed-citation></ref><ref id="B22"><label>22.</label><mixed-citation>Binz H.K., Bakker T.R., Phillips D.J., Cornelius A., Zitt C., Göttler T., Sigrist G., Fiedler U., Ekawardhani S., Dolado I., et al. // MAbs. 2017. V. 9. № 8. P. 1262-1269.</mixed-citation></ref><ref id="B23"><label>23.</label><mixed-citation>Kramer L., Renko M., Završnik J., Turk D., Seeger M.A., Vasiljeva O., Grütter M.G., Turk V., Turk B. // Theranostics. 2017. V. 7. № 11. P. 2806-2821.</mixed-citation></ref><ref id="B24"><label>24.</label><mixed-citation>Bery N., Legg S., Debreczeni J., Breed J., Embrey K., Stubbs C., Kolasinska-Zwierz P., Barrett N., Marwood R., Watson J., et al. // Nat. Commun. 2019. V. 10. № 1. P. 2607.</mixed-citation></ref><ref id="B25"><label>25.</label><mixed-citation>Yarden Y., Sliwkowski M.X. // Nat. Rev. Mol. Cell Biol. 2001. V. 2. № 2. P. 127-137.</mixed-citation></ref><ref id="B26"><label>26.</label><mixed-citation>Ménard S., Tagliabue E., Campiglio M., Pupa S.M. // J. Cell. Physiol. 2000. V. 182. № 2. P. 150-162.</mixed-citation></ref><ref id="B27"><label>27.</label><mixed-citation>Tal M., Wetzler M., Josefberg Z., Deutch A., Gutman M., Assaf D., Kris R., Shiloh Y., Givol D. // Cancer Res. 1988. V. 48. P. 1517-1520.</mixed-citation></ref><ref id="B28"><label>28.</label><mixed-citation>Bookman M.A., Darcy K.M., Clarke-Pearson D., Boothby R.A., Horowitz I.R. // J. Clin. Oncol. 2003. V. 21. № 2. P. 283-290. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12525520.</mixed-citation></ref><ref id="B29"><label>29.</label><mixed-citation>Santin A.D., Bellone S., Roman J.J., McKenney J.K., Pecorelli S. // Int. J. Gynecol. Obstet. 2008. V. 102. № 2. P. 128-131.</mixed-citation></ref><ref id="B30"><label>30.</label><mixed-citation>Zhang S., Zhang H.S., Reuter V.E., Slovin S.F., Scher H.I., Livingston P.O. // Clin. Cancer Res. 1998. V. 4. № 2. P. 295-302.http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9516914</mixed-citation></ref><ref id="B31"><label>31.</label><mixed-citation>The AACR Project GENIE Consortium. // Cancer Discov. 2017. V. 7. № 8. P. 818-831.</mixed-citation></ref><ref id="B32"><label>32.</label><mixed-citation>Nahta R., Hung M., Esteva F.J. // Cancer Res. 2004. V. 64. P. 2343-2346.</mixed-citation></ref><ref id="B33"><label>33.</label><mixed-citation>Junttila T.T., Li G., Parsons K., Phillips G.L., Sliwkowski M.X. // Breast Cancer Res. Treat. 2011. V. 128. № 2. P. 347-356.</mixed-citation></ref><ref id="B34"><label>34.</label><mixed-citation>Scaltriti M., Rojo F., Ocaña A., Anido J., Guzman M., Cortes J., Di Cosimo S., Matias-Guiu X., Ramon y Cajal S., Arribas J., et al. // J. Natl. Cancer Inst. 2007. V. 99. № 8. P. 628-638.</mixed-citation></ref><ref id="B35"><label>35.</label><mixed-citation>Deeks E.D. // Drugs. 2017. V. 77. № 15. P. 1695-1704.</mixed-citation></ref><ref id="B36"><label>36.</label><mixed-citation>Meric-Bernstam F., Johnson A.M., Ileana Dumbrava E.E., Raghav K., Balaji K., Bhatt M., Murthy R.K., Rodon J., Piha-Paul S.A. // Clin. Cancer Res. 2019. V. 25. № 7. P. 2033-2041.</mixed-citation></ref><ref id="B37"><label>37.</label><mixed-citation>Hainsworth J.D., Meric-Bernstam F., Swanton C., Hurwitz H., Spigel D.R., Sweeney C., Burris H.A., Bose R., Yoo B., Stein A., et al. // J. Clin. Oncol. 2018. V. 36. № 6. P. 536-542.</mixed-citation></ref><ref id="B38"><label>38.</label><mixed-citation>Borovjagin A.V., McNally L.R., Wang M., Curiel D.T., MacDougall M.J., Zinn K.R. // Mol. Imaging. 2010. V. 9. № 2. P. 59-75.</mixed-citation></ref><ref id="B39"><label>39.</label><mixed-citation>Mironova K.E., Chernykh O.N., Ryabova A.V., Stremovskiy O.A., Proshkina G.M., Deyev S.M. // Biochemistry (Moscow) 2014. V. 79. № 12. P. 1391-1396.</mixed-citation></ref><ref id="B40"><label>40.</label><mixed-citation>Mironova K.E., Khochenkov D.A., Generalova A.N., Rocheva V.V., Sholina N.V., Nechaev A.V., Semchishen V.A., Deyev S.M., Zvyagin A.V., Khaydukov E.V. // Nanoscale. 2017. V. 9. № 39. P. 14921-14928.</mixed-citation></ref><ref id="B41"><label>41.</label><mixed-citation>Deyev S., Proshkina G., Ryabova A., Tavanti F., Menziani M.C., Eidelshtein G., Avishai G., Kotlyar A. // Bioconjug. Chem. 2017. V. 28. № 10. P. 2569-2574.</mixed-citation></ref><ref id="B42"><label>42.</label><mixed-citation>Proshkina G., Deyev S., Ryabova A., Tavanti F., Menziani M.C., Cohen R., Katrivas L., Kotlyar A.B. // ACS Appl. Mater. Interfaces. 2019. V. 11. № 38. P. 34645-34651.</mixed-citation></ref><ref id="B43"><label>43.</label><mixed-citation>Mironova K.E., Khochenkov D.A., Generalova A.N., Rocheva V.V., Sholina N.V., Nechaev A.V., Semchishen V.A., Deyev S.M., Zvyagin A.V., Khaydukov E.V. // Nanoscale. 2017. V. 9. № 39. P. 14921-14928.</mixed-citation></ref><ref id="B44"><label>44.</label><mixed-citation>Waibel R., Alberto R., Willuda J., Finnern R., Schibli R., Stichelberger A., Egli A., Abram U., Mach J.-P., Plückthun A., et al. // Nat. Biotechnol. 1999. V. 17. № 9. P. 897-901.</mixed-citation></ref><ref id="B45"><label>45.</label><mixed-citation>Zahnd C., Kawe M., Stumpp M.T., De Pasquale C., Tamaskovic R., Nagy-Davidescu G., Dreier B., Schibli R., Binz H.K., Waibel R., et al. // Cancer Res. 2010. V. 70. № 4. P. 1595-1605.</mixed-citation></ref><ref id="B46"><label>46.</label><mixed-citation>Schmidt M.M., Wittrup K.D. // Mol. Cancer Ther. 2009. V. 8. № 10. P. 2861-2871.</mixed-citation></ref><ref id="B47"><label>47.</label><mixed-citation>Vorobyeva A., Schulga A., Konovalova E., Güler R., Löfblom J., Sandström M., Garousi J., Chernov V., Bragina O., Orlova A., et al. // Sci. Rep. 2019. V. 9. № 1. P. 9405.</mixed-citation></ref><ref id="B48"><label>48.</label><mixed-citation>Vorobyeva A., Schulga A., Rinne S.S., Günther T., Orlova A., Deyev S., Tolmachev V. // Int. J. Mol. Sci. 2019. V. 20. № 12. P. 3047.</mixed-citation></ref><ref id="B49"><label>49.</label><mixed-citation>Vorobyeva A., Bragina O., Altai M., Mitran B., Orlova A., Shulga A., Proshkina G., Chernov V., Tolmachev V., Deyev S. // Contrast Media Mol. Imaging. 2018. V. 2018. P. 6930425.</mixed-citation></ref><ref id="B50"><label>50.</label><mixed-citation>Baird R., Omlin A., Kiemle-Kallee J., Fiedler U., Zitt C., Feurstein D., Herbst J., Dawson K., vom Baur E., Stumpp M., et al. // Cancer Res. 2018. V. 78. № 4 Suppl. OT1-03-02.</mixed-citation></ref><ref id="B51"><label>51.</label><mixed-citation>Azaro A., Rodon J., Middleton M.R., Baird R.D., Herrmann R., Fiedler U., Haunschild J., Häuptle M., Hermann F.J., Schreiner S., et al. // J. Clin. Oncol. 2018. V. 36. № 15_suppl. P. 2520-2520.</mixed-citation></ref><ref id="B52"><label>52.</label><mixed-citation>Kiemle-Kallee J., Fiedler U., Dawson K.M., Haunschild J., Dietschy S., Stumpp M.T., Hermann F., Harstrick A. // Cancer Res. 2018. V. 78. № 13 Suppl. CT1.</mixed-citation></ref><ref id="B53"><label>53.</label><mixed-citation>Knop S., Goldschmidt H., Raab M.S., Szarejko M., Jurzyszyn A., Bringhes S., Gamberi B., Vacca A., Acosta J., Lemaillet G., et al. // Blood. 2018. V. 132. Suppl. 1. P. 1980.</mixed-citation></ref><ref id="B54"><label>54.</label><mixed-citation>Smithwick E., Stewart M.W. // Antiinflamm. Antiallergy. Agents Med. Chem. 2017. V. 16. № 999. P. 33-45.</mixed-citation></ref><ref id="B55"><label>55.</label><mixed-citation>Shapira A., Benhar I. // Toxins (Basel). 2010. V. 2. № 11. P. 2519-2583.</mixed-citation></ref><ref id="B56"><label>56.</label><mixed-citation>Weldon J.E., Pastan I. // FEBS J. 2011. V. 278. № 23. P. 4683-4700.</mixed-citation></ref><ref id="B57"><label>57.</label><mixed-citation>Martin-Killias P., Stefan N., Rothschild S., Pluckthun A., Zangemeister-Wittke U. // Clin. Cancer Res. 2011. V. 17. № 1. P. 100-110.</mixed-citation></ref><ref id="B58"><label>58.</label><mixed-citation>Shilova O.N., Proshkina G.M., Lebedenko E.N., Deyev S.M. // Acta Naturae. 2015. V. 7. № 3(26). P. 126-133.</mixed-citation></ref><ref id="B59"><label>59.</label><mixed-citation>Sokolova E., Proshkina G., Kutova O., Shilova O., Ryabova A., Schulga A., Stremovskiy O., Zdobnova T., Balalaeva I., Deyev S. // J. Control. Release. 2016. V. 233. P. 48-56.</mixed-citation></ref><ref id="B60"><label>60.</label><mixed-citation>Mazor R., King E.M., Pastan I. // Am. J. Pathol. 2018. V. 188. № 8. P. 1736-1743.</mixed-citation></ref><ref id="B61"><label>61.</label><mixed-citation>Proshkina G.M., Kiseleva D.V., Shilova O.N., Ryabova A.V., Shramova E.I., Stremovskiy O.A., Deyev S.M. // Molecular Biology (Moscow). 2017. V. 51. № 6. P. 865-873.</mixed-citation></ref><ref id="B62"><label>62.</label><mixed-citation>Sokolova E.A., Shilova O.N., Kiseleva D.V., Schulga A.A., Balalaeva I.V., Deyev S.M. // Int. J. Mol. Sci. 2019. V. 20. № 10. P. 2399.</mixed-citation></ref><ref id="B63"><label>63.</label><mixed-citation>Agostinis P., Berg K., Cengel K.A., Foster T.H., Girotti A.W., Gollnick S.O., Hahn S.M., Hamblin M.R., Juzeniene A. // CA Cancer J. Clin. 2012. V. 61. № 4. P. 250-281.</mixed-citation></ref><ref id="B64"><label>64.</label><mixed-citation>Chilakamarthi U., Giribabu L. // Chem. Rec. 2017. V. 17. № 8. P. 775-802.</mixed-citation></ref><ref id="B65"><label>65.</label><mixed-citation>Mew D., Wat C.K., Towers G.H., Levy J.G. // J. Immunol. 1983. V. 130. № 3. P. 1473-1477.</mixed-citation></ref><ref id="B66"><label>66.</label><mixed-citation>You H., Yoon H.-E., Jeong P.-H., Ko H., Yoon J.-H., Kim Y.-C. // Bioorg. Med. Chem. 2015. V. 23. № 7. P. 1453-1462.</mixed-citation></ref><ref id="B67"><label>67.</label><mixed-citation>Yoo J.-O., Ha K.-S. // Int. Rev. Cell Mol. Biol. 2012. V. 295. P. 139-174.</mixed-citation></ref><ref id="B68"><label>68.</label><mixed-citation>Staneloudi C., Smith K.A., Hudson R., Malatesti N., Savoie H., Boyle R.W., Greenman J. // Immunology. 2007. V. 120. № 4. P. 512-517.</mixed-citation></ref><ref id="B69"><label>69.</label><mixed-citation>Bulina M.E., Chudakov D.M., Britanova O.V., Yanushevich Y.G., Staroverov D.B., Chepurnykh T.V., Merzlyak E.M., Shkrob M.A., Lukyanov S., Lukyanov K.A. // Nat. Biotechnol. 2006. V. 24. № 1. P. 95-99.</mixed-citation></ref><ref id="B70"><label>70.</label><mixed-citation>Sarkisyan K.S., Zlobovskaya O.A., Gorbachev D.A., Bozhanova N.G., Sharonov G.V., Staroverov D.B., Egorov E.S., Ryabova A.V., Solntsev K.M., Mishin A.S., et al. // PLoS One. 2015. V. 10. № 12. P. e0145287.</mixed-citation></ref><ref id="B71"><label>71.</label><mixed-citation>Shu X., Lev-ram V., Deerinck T.J., Qi Y., Ramko E.B., Michael W., Jin Y., Ellisman M.H., Tsien R.Y. // PLoS Biol. 2011. V. 9. № 4. P. e1001041.</mixed-citation></ref><ref id="B72"><label>72.</label><mixed-citation>Makhijani K., To T.L., Ruiz-González R., Lafaye C., Royant A., Shu X. // Cell Chem. Biol. 2017. V. 24. № 1. P. 110-119.</mixed-citation></ref><ref id="B73"><label>73.</label><mixed-citation>Ryumina A.P., Serebrovskaya E.O., Shirmanova M.V., Snopova L.B., Kuznetsova M.M., Turchin I.V., Ignatova N.I., Klementieva N.V., Fradkov A.F., Shakhov B.E., et al. // Biochim. Biophys. Acta-Gen. Subj. 2013. V. 1830. № 11. P. 5059-5067.</mixed-citation></ref><ref id="B74"><label>74.</label><mixed-citation>Lin J.Y., Sann S.B., Zhou K., Nabavi S., Proulx C.D., Malinow R., Jin Y., Tsien R.Y. // Neuron. 2013. V. 79. № 2. P. 241-253.</mixed-citation></ref><ref id="B75"><label>75.</label><mixed-citation>Souslova E.A., Mironova K.E., Deyev S.M. // J. Biophotonics. 2017. V. 10. № 3. P. 338-352.</mixed-citation></ref><ref id="B76"><label>76.</label><mixed-citation>Mironova K.E., Proshkina G.M., Ryabova A.V., Stremovskiy O.А., Lukyanov S.A., Petrov R.V., Deyev S.M. // Theranostics. 2013. V. 3. № 11. P. 831-840.</mixed-citation></ref><ref id="B77"><label>77.</label><mixed-citation>Proshkina G.M., Shilova O.N., Ryabova A. V., Stremovskiy O.A., Deyev S.M. // Biochimie. 2015. V. 118. P. 116-122.</mixed-citation></ref><ref id="B78"><label>78.</label><mixed-citation>Kuzichkina E.O., Shilova O.N., Deyev S.M. // Acta Naturae. 2018. V. 10. № 4(39). С. 87-95.</mixed-citation></ref><ref id="B79"><label>79.</label><mixed-citation>Shilova O.N., Shilov E.S., Deyev S.M. // Cytom. Part A. 2017. V. 91. № 9. P. 917-925.</mixed-citation></ref><ref id="B80"><label>80.</label><mixed-citation>Greish K. // Methods in molecular biology / Ed. Clifton N.J. 2010. P. 25-37.</mixed-citation></ref><ref id="B81"><label>81.</label><mixed-citation>Shilova O.N., Shilov E.S., Lieber A., Deyev S.M. // J. Control. Release. 2018. V. 286. P. 125-136.</mixed-citation></ref><ref id="B82"><label>82.</label><mixed-citation>Nazarenus M., Zhang Q., Soliman M.G., Del Pino P., Pelaz B., Carregal-Romero S., Rejman J., Rothen-Rutishauser B., Clift M.J.D., Zellner R., et al. // Beilstein J. Nanotechnol. 2014. V. 5. P. 1477-1490.</mixed-citation></ref><ref id="B83"><label>83.</label><mixed-citation>Carter T., Mulholland P., Chester K. // Immunotherapy. 2016. V. 8. № 8. P. 941-958.</mixed-citation></ref><ref id="B84"><label>84.</label><mixed-citation>Guryev E.L., Shilyagina N.Y., Kostyuk A.B., Sencha L.M., Balalaeva I.V, Vodeneev V.A., Kutova O.M., Lyubeshkin A.V., Yakubovskaya R.I., Pankratov A.A., et al. // Toxicol. Sci. 2019. V. 170. № 1. P. 123-132.</mixed-citation></ref><ref id="B85"><label>85.</label><mixed-citation>Guryev E.L., Volodina N.O., Shilyagina N.Y., Gudkov S.V., Balalaeva I.V., Volovetskiy A.B., Lyubeshkin A.V., Sen’ A.V., Ermilov S.A., Vodeneev V.A., et al. // Proc. Natl. Acad. Sci. USA. 2018. V. 115. № 39. P. 9690-9695.</mixed-citation></ref><ref id="B86"><label>86.</label><mixed-citation>Li D.-L., Tan J.-E., Tian Y., Huang S., Sun P.-H., Wang M., Han Y.-J., Li H.-S., Wu H.-B., Zhang X.-M., et al. // Biomaterials. 2017. V. 147. P. 86-98.</mixed-citation></ref><ref id="B87"><label>87.</label><mixed-citation>Deyev S., Proshkina G., Baryshnikova O., Ryabova A., Avishai G., Katrivas L., Giannini C., Levi-Kalisman Y., Kotlyar A. // Eur. J. Pharm. Biopharm. 2018. V. 130. P. 296-305.</mixed-citation></ref><ref id="B88"><label>88.</label><mixed-citation>Shipunova V.O., Zelepukin I. V., Stremovskiy O.A., Nikitin M.P., Care A., Sunna A., Zvyagin A.V., Deyev S.M. // ACS Appl. Mater. Interfaces. 2018. V. 10. № 20. P. 17437-17447.</mixed-citation></ref><ref id="B89"><label>89.</label><mixed-citation>Shipunova V.O., Kotelnikova P.A., Aghayeva U.F., Stremovskiy O.A., Novikov I.A., Schulga A.A., Nikitin M.P., Deyev S.M. // J. Magn. Magn. Mater. 2019. V. 469. P. 450-455.</mixed-citation></ref><ref id="B90"><label>90.</label><mixed-citation>Russell S.J., Peng K.-W., Bell J.C. // Nat. Biotechnol. 2012. V. 30. № 7. P. 658-670.</mixed-citation></ref><ref id="B91"><label>91.</label><mixed-citation>Friedrich K., Hanauer J.R., Prüfer S., Münch R.C., Völker I., Filippis C., Jost C., Hanschmann K.-M., Cattaneo R., Peng K.-W., et al. // Mol. Ther. 2013. V. 21. № 4. P. 849.</mixed-citation></ref><ref id="B92"><label>92.</label><mixed-citation>Hanauer J.R., Gottschlich L., Riehl D., Rusch T., Koch V., Friedrich K., Hutzler S., Prüfer S., Friedel T., Hanschmann K.-M., et al. // Mol. Ther. Оncolytics. 2016. V. 3. P. 16003.</mixed-citation></ref><ref id="B93"><label>93.</label><mixed-citation>Münch R.C., Janicki H., Völker I., Rasbach A., Hallek M., Büning H., Buchholz C.J. // Mol. Ther. 2013. V. 21. № 1. P. 109-118.</mixed-citation></ref><ref id="B94"><label>94.</label><mixed-citation>Hagen S., Baumann T., Wagner H.J., Morath V., Kaufmann B., Fischer A., Bergmann S., Schindler P., Arndt K.M., Müller K.M. // Sci. Rep. 2014. V. 4. P. 3759.</mixed-citation></ref><ref id="B95"><label>95.</label><mixed-citation>Wilkins O., Keeler A.M., Flotte T.R. // Hum. Gene Ther. Methods. 2017. V. 28. № 2. P. 61-66.</mixed-citation></ref><ref id="B96"><label>96.</label><mixed-citation>Benmebarek M.-R., Karches C.H., Cadilha B.L., Lesch S., Endres S., Kobold S. // Int. J. Mol. Sci. 2019. V. 20. № 6. P. 1283.</mixed-citation></ref><ref id="B97"><label>97.</label><mixed-citation>Maude S.L., Frey N., Shaw P.A., Aplenc R., Barrett D.M., Bunin N.J., Chew A., Gonzalez V.E., Zheng Z., Lacey S.F., et al. // N. Engl. J. Med. 2014. V. 371. № 16. P. 1507-1517.</mixed-citation></ref><ref id="B98"><label>98.</label><mixed-citation>Kochenderfer J.N., Dudley M.E., Kassim S.H., Somerville R.P.T., Carpenter R.O., Stetler-Stevenson M., Yang J.C., Phan G.Q., Hughes M.S., Sherry R.M., et al. // J. Clin. Oncol. 2015. V. 33. № 6. P. 540-549.</mixed-citation></ref><ref id="B99"><label>99.</label><mixed-citation>Hammill J.A., VanSeggelen H., Helsen C.W., Denisova G.F., Evelegh C., Tantalo D.G.M., Bassett J.D., Bramson J.L. // J. Immunother. Cancer. 2015. V. 3. P. 55.</mixed-citation></ref><ref id="B100"><label>100.</label><mixed-citation>Siegler E., Li S., Kim Y.J., Wang P. // Hum. Gene Ther. 2017. V. 28. № 9. P. 726-736.</mixed-citation></ref><ref id="B101"><label>101.</label><mixed-citation>Farag S.S., Caligiuri M.A. // Blood Rev. 2006. V. 20. № 3. P. 123-137.</mixed-citation></ref><ref id="B102"><label>102.</label><mixed-citation>Yoon S.R., Lee Y.S., Yang S.H., Ahn K.H., Lee J.-H., Lee J.-H., Kim D.Y., Kang Y.A., Jeon M., Seol M., et al. // Bone Marrow Transplant. 2010. V. 45. № 6. P. 1038-1046.</mixed-citation></ref><ref id="B103"><label>103.</label><mixed-citation>Miller J.S., Soignier Y., Panoskaltsis-Mortari A., McNearney S.A., Yun G.H., Fautsch S.K., McKenna D., Le C., Defor T.E., Burns L.J., et al. // Blood. 2005. V. 105. № 8. P. 3051-3057.</mixed-citation></ref><ref id="B104"><label>104.</label><mixed-citation>Rubnitz J.E., Inaba H., Ribeiro R.C., Pounds S., Rooney B., Bell T., Pui C.-H., Leung W. // J. Clin. Oncol. 2010. V. 28. № 6. P. 955-959.</mixed-citation></ref><ref id="B105"><label>105.</label><mixed-citation>Arai S., Meagher R., Swearingen M., Myint H., Rich E., Martinson J., Klingemann H. // Cytotherapy. 2008. V. 10. № 6. P. 625-632.</mixed-citation></ref><ref id="B106"><label>106.</label><mixed-citation>Tonn T., Schwabe D., Klingemann H.G., Becker S., Esser R., Koehl U., Suttorp M., Seifried E., Ottmann O.G., Bug G. // Cytotherapy. 2013. V. 15. № 12. P. 1563-1570.</mixed-citation></ref><ref id="B107"><label>107.</label><mixed-citation>Rezvani K., Rouce R., Liu E., Shpall E. // Mol. Ther. 2017. V. 25. № 8. P. 1769-1781.</mixed-citation></ref></ref-list></back></article>
